تکنیک پاپیونی (Bow-tie) یکی از محبوبترین و قدرتمندترین ابزارهای مدیریت ریسک (ذیل استاندارد ISO 31010) است. قدرت این روش در بصری بودن آن است؛ یعنی مدیران با یک نگاه میفهمند که “چرا یک اتفاق میافتد” و “بعد از آن چه فاجعهای رخ میدهد”.
علت نامگذاری آن هم شباهت نمودار به یک پاپیون است که در مرکز آن «رویداد اصلی» قرار دارد.
مثال عملی: ریسک «توقف خط تولید به دلیل طوفان»
تصور کنید یک پاپیون جلوی شماست:
۱. گره مرکزی:
نقطه وسط پاپیون، لحظهای است که کنترل از دست رفته اما هنوز فاجعه نهایی رخ نداده است.
– رویداد: توقف ناخواسته و بحرانی خط تولید به دلیل نفوذ گرد و غبار شدید.
۲. سمت چپ پاپیون (عوامل و پیشگیری) :
اینجا بررسی میکنیم چه چیزهایی باعث بروز حادثه میشوند و چطور جلوی آنها را بگیریم.
– عامل ۱ : طوفانهای شن فصلی شدید. – سد حفاظتی: نصب فیلتراسیون پیشرفته و سیلینگ استاندارد سالنهای تولید.
– عامل ۲ : فرسایش قطعات حساس برقی.- سد حفاظتی: برنامه نگهداری و تعمیرات (PM) پیشگیرانه و فشرده در فصل طوفان.
۳. سمت راست پاپیون (پیامدها و کاهش اثر) :
اینجا فرض میکنیم حادثه رخ داده (خط تولید خوابیده)؛ حالا چطور باید خسارت را کم کنیم؟
– پیامد ۱ : از دست رفتن بازار صادراتی افغانستان به دلیل تاخیر در تحویل. سد بازیابی: ایجاد انبارهای استراتژیک کلمنکر و سیمان در نقاط نزدیک به مرز (خارج از منطقه طوفان).
– پیامد ۲ : خسارت مالی سنگین ناشی از توقف تجهیزات. سد بازیابی: پوشش بیمه عدمالنفع.
