کتاب ذهن زیبا (تصمیم گیری هوشمندانه در زندگی، کسب و کار وکشورداری) نویسندگان: مجتبی لشکر بلوکی، وحید شامخی
فصل اول: تحلیل هوشمندانه
1- خطای نقطه کور یعنی؛ ما کمتر از دیگران دچار خطا و سوگیری می شویم. اغلب مردم فکر میکنند که تصمیم هایی که خودشان می گیرند، عاقلانه تر از تصمیم های دیگران است.
راهکار: از زاویه دید دیگران به خود نگاه کنیم. سعی کنیم مواردی را که قبلا فکر می کردیم ما کاملا درست می گوییم و دیگران کاملا اشتباه می کنند به خاطر بیاوریم تا به خاطر بسپاریم که همیشه حق با ما نیست.
2-خطای ذهنی پس بینی؛ وقتی یک رخدادی اتفاق می افتد ما تصور میکنیم که از اول میدانستیم و همین را میگوییم. ولی واقعیت چیز دیگری است.
راهکار: مکتوب سازی پیش بینی ها
3-خطای اطلاعات منفی؛ اگر به ما به مقدار برابری اطلاعات مثبت و منفی در مورد موضوعی بدهند و بگویند تصمیم بگیر، ناخودآگاه وزن بیشتری به اطلاعات منفی خواهیم داد.
راهکار: هر چقدر بیشتراز مساله فاصله بگیریم و آن را در تاریخ و جغرافیای وسیع تری بررسی کنیم، تحلیل ما عقلایی تر و منطقی تر می شود.
4- خطای خطی نگری؛ ذهن ما تمایل دارد برای راحتی خود، رابطه ای خطی میان پارامترها ایجاد کرده و به سرعت تصمیم بگیرد.
راهکار: در دام تنگنای کاذب زمان نیفتیم یعنی فکر نکنیم که همین حالا باید تصمیم بگیریم.
5- خطای تنزیل هذلولی؛ ارزش گذاری ما برای بازه های نزدیک شیب زیادی دارد، اما هرچه از الان دور می شویم، ارزش گذاری مان حساسایت اش کمتر می شود.
راهکار: خود را درچند سال دیگر مجسم کنیم و تصور کنیم که هرکدام ازتصمیمات ما چه آینده ای رقم میزند؟
6- تصویرسازی مثبت میتواند تنبلتان کند. تصویر سازی مثبت در مورد آینده باعث آرامش شما می شود.
راهکار: تعادل منفی و مثبت درتصور آینده داشته باشیم.
7- خطای بقا؛ تمرکز ما روی افراد یا مواردی است که مسیر و فرآیندی را گذرانده اند و موفقیتی به دست آورده اند. و به افراد شکست خورده فکر نمیکنیم.
راهکار: توجه به افراد ناموفق دارای همان ویژگی را نیز مد نظر قرار دهیم.
8-خطای اطلاعات جمعی؛ ما با پیوستن به گروه ها و کانالهای همفکر عملا داریم فیلترینگ انجام می دهیم.
راهکار: عضویت در گروه های غیرهمفکر را نیز مد نظر قرار دهیم.
9- خطای شاه ماهی سرخ؛ آوردن یک موضوع بی ربط دراستدلال تا انحراف از موضوع اصلی رقم بخورد.
راهکار: توجه به تفکیک موضوعات اصلی و فرعی را مد نظر قرار دهیم.
10-دام استریوتایپینگ؛ هرگز با واقعیت مزاحم من نشوید چون من تصمیم خود را گرفته ام.
راهکار: تکنیک تعلیق سه ثانیه ای را قبل از تصمیم گیری اجرا کنیم.
11-مردم در حافظه کاری شان حدود هفت ایتم یعنی بین 5 تا 9 را نگه میدارند.
راهکار: برون ریزی یا خارج سازی از ذهن را با آوردن مسائل روی کاغذ انجام دهیم.
12-خطرناک ترین قسمت تصمیم گیری، قالب بندی اطلاعات و پرسش هایی است که مساله و گزینه های مرتبط را برای ما مطرح و تعریف کنیم.
راهکار: سوال کنیم که سوال درست چیست؟
13-دچار خودتاییدی هستیم؛ ما اطرافمان را با اطلاعات و افرادی پر میکنیم که مدل ذهنی فعلی ما را تایید کنند.
راهکار: از افرادی بی اطلاع یا منتقدان مستقل در اطراف خود استفاده کنیم.
14- اثر هاله ای؛ قضاوت کننده به خاطر یک ویژگی از شی یا شخص یا ایده، بررسیابعاد دیگر را فراموش می کند.
راهکار: تعلیق در تصمیم گیری وروشن کردن اهداف قبل از دیدن گزینه ها را مد نظرقرار دهیم.
15- ما بر اثر گزارش آماری تخمین نمی زنیم. بر اساس آنچه در ذهنمان پررنگ تر و کم رنگ تر است، احتمال رخدادهای مختلف را حدس می زنیم که این منجر به اشتباهات اساسی می شود.
راهکار: ریشه یابی منبع اطلاعات یعنی بررسی موشکافانه منابع اطلاعاتی تخمین وتصمیم است.
16– دانسته های ما باعث میشود که فکر کنیم خیلی طبیعی است که همه اینها را بدانند.
راهکار: پوشیدن کفش دیگران را مدنظر قرار دهید.
17- پدیده لنگرگیری؛ مرجع گیری اولیه یاسریع. قضاوت ما اصولا تحت تاثیر اولین اطلاعاتی است که به ذهن فرد خطور میکند.
راهکار: نقد حدس اولیه خود.
18- خطای اطلاعات؛ هر چه اطلاعات بیشتر باشد، بهتر نیست.
راهکار: قبول کنیم هیچگاه دنیا خالی از عدم قطعیت و ناشناخته ها نیست.
19- آنچه ما فکر میکنیم میدانیم، بیشتر از دانش واقعی مان است. چرا که ناخودآگاه دانش اطرافیانمان را از آن خود میدانیم.
راهکار: سعی کنید بیش از 3 دقیقه در مورد موضوعی که فکر میکنید دانش دارید، صحبت کنید.
20- پدیده زایگارنیک؛ کارهای ناتمام بیشتر از کارهای تمام شده در ذهن می مانند.
راهکار: کارهای ناتمام را اولویت بندی کرده و روزی کاغذ بنویسیم. سپس تک به تک پرونده شان را ببندیم. (اول کارهای مهم تر)
21- ما به افزایش اطلاعات معتاد شده ایم. برایمان لذت بخش تر است که مطلب جدید بیاموزیم تا آنکه بکوشیم آنچه را میدانیم به کار بندیم.
راهکار:کاهش حجم اطلاعات همزمان با افزایش پردازش را مد نظر قرار دهیم.
22- تجربیات ناموفق گذشته می تواند ما را اسیر خودش کند.
راهکار: لزوما تکرار کاری همان نتیجه قبل را نخواهد داشت.سعی کنیداز افراد جوان و کم سابقه استفاده کنید و با انها مشورت کنید.
23-تمایلات و ترجیحات ما در طول زمان متفاوت است. حواسمان باشد چه زمانی و در چه شرایطی تصمیم میگیریم.
راهکار: تلاش کنیم به تبعات آینده و سناریوهای آینده تصمیممان سفر کنیم.
24- سندروم غفلت جمعی: وجود دیگران باعث می شود برخی مواقع اضطراری را بی تفاوتی سپری کنیم. فکر میکنیم نکند فقط برای من غیرعادی است.
راهکار: سوال کنیم و بگذاریم سوال کنند.
25– ما تمایل به داستانهای جمع وجور و نقلی داریم. نمیتوانیم ابهام را تحمل کنیم.
راهکار: با بررسی شواهد و اسناد به جداسازی داستان از جذابیت بپردازیم.
26- ما از تضاد خوشمان نمی آید. پس میخواهیم به سرعت آن را از بین ببریم. برای همین در زمان عدم موفقیت هم دنبال ایجاد رضایت درخود هستیم.
راهکار:اهداف را از قبل دقیق مکتوب کنیم تا فراموش نکنیم چه میخواستیم.
