استاندارد ملی ایران به شماره ۱۲۹۶۴ (INSO 12964:1404) با عنوان «تعیین بازههای کالیبراسیون مجدد تجهیزات اندازهگیری – راهنما» در فروردین ۱۴۰۴ تصویب شده و جایگزین نسخه قدیمی سال ۱۳۸۹ شده است.
۱. ماهیت استاندارد
این استاندارد بر مبنای سند بینالمللی OIML D10:2022 تدوین شده است. این یعنی روشهای تعیین دوره کالیبراسیون در ایران حالا کاملاً با متدهای روز دنیا در سازمان بینالمللی اندازهشناسی قانونی (OIML) هماهنگ شده است.
۲. تغییرات کلیدی نسبت به نسخه قدیم (۱۳۸۹)
– رویکرد مبتنی بر ریسک: در مقدمه تأکید شده که انتخاب روش تعیین بازه بر عهده خود آزمایشگاه است و باید بر اساس ارزیابی ریسک انجام شود.
– انعطافپذیری: استاندارد دیگر یک بازه ثابت (مثلاً یک سال) را تحمیل نمیکند، بلکه روشهایی برای «بازنگری» و «پویاسازی» بازهها ارائه میدهد.
– گستره کاربرد: علاوه بر آزمایشگاههای ۱۷۰۲۵، حالا صراحتاً برای نهادهای بازرسی (۱۷۰۲۰) و نهادهای صدور گواهی (۱۷۰۶۵) و حتی سازندگان تجهیزات نیز الزامی و کاربردی شده است.
۳. روشهای تعیین بازه (طبق استاندارد جدید)
طبق مرجع OIML D10 که این استاندارد از آن اقتباس شده، ۵ روش اصلی برای تعیین دوره کالیبراسیون وجود دارد که احتمالاً در صفحات بعدی این فایل آمده است:
1. تنظیم خودکار (پلهای): افزایش یا کاهش زمان بر اساس نتایج کالیبراسیون قبلی.
2. نمودار کنترل (تجزيه و تحليل روند): استفاده از دادههای آماری برای پیشبینی زمان انحراف دستگاه.
3. زمان تقویمی: روش سنتی (مثلاً هر ۱۲ ماه).
4. زمان استفاده (در سرویس): بر اساس ساعات کارکرد واقعی دستگاه.
5. آزمون در محل (بررسیهای میانی): استفاده از تجهیزات چککننده برای تمدید زمان کالیبراسیون اصلی.
