امروز 31 تیر 1403 ساعت 22:52

تعداد بازدیدکنندگان 149276 نفر

Search
Close this search box.

ماتریس کمّی برنامه‌ریزی استراتژیک (QSPM)

ماتریس کمّی برنامه‌ریزی استراتژیک (QSPM)

 

این واژه برگردان فارسی Quantitative Strategic Planning Matrix می باشد. یکی از تکنیک ها و ابزار های بسیار شایع در ارزیابی گزینه های استراتژیک و مشخص نمودن جذابیت نسبی استراتژیها است که در مرحله تصمیم گیری مورد استفاده قرار می گیرد. این تکنیک مشخص می نماید که کدامیک از گزینه های استراتژیک انتخاب شده ، امکان پذیر می باشد و در واقع این استراتژیها را اولویت بندی می نماید.

 

 ماتریس QSPM از ورود اطلاعات تا تلفیق

QSPM از اطلاعات مرحله اول (ورود اطلاعات) و مرحله دوم (تلفیق) برای این منظور استفاده می نماید . این ماتریس برای ارزیابی امکان پذیر ی و پایداری راهکارهای پیشنهادی در مواجهه با شرایط محیطی و وضع موجود سازمانی می باشد. در صورتی که در این ارزیابی یک استراتژی توان مواجهه با شرایط درون و برون سازمانی را نداشته باشد، باید از فهرست استراتژی های قابل اولویت بندی خارج شود.

 

 

گام‌های تشکیل ماتریس QSPM به شرح زیر است:

  • گام اول ماتریس QSPM

 در ستون اول ماتریس فهرست عوامل استراتژیک بیرون سازمان شامل کلیه تهدیدها و فرصت‌ها و عوامل استراتژیک درون سازمانی شامل کلیه ضعف‌ها و قوت‌ها آورده می‌شود. این عوامل عیناً از ماتریس ارزیابی عوامل داخلی (IFE) و ماتریس ارزیابی عوامل خارجی(EFE)­ آورده می‌شود.حداقل ۱۰ عامل بحرانی موفقیت خارجی و ۱۰ عامل بحرانی موفقیت داخلی باید در ماتریس QSPM ارائه شود.

 

  • گام دوم ماتریس QSPM

 به هریك از عوامل داخلي و خارجي كه در موفقیت سازمان نقشق عمده دارند وزن و یا ضریب بدهید . این ضریب ها درست  همانند ضریب هاي ماتریس ارزیابی عوامل خارجي و ماتریس ارزیابی عوامل داخلی هستند. این ضریب ها در یك ستون نوشته می شوند درست طرف چپ هر یك از عوامل داخلی و خارجی كه در موفقیت شركت نقش اصلی دارند. برای هر عامل بحرانی موفقیت امتیازی در نظر گرفته شود. این امتیازات با توجه به ماتریسهای IFE و  EFE می باشد و در ستون دوم در برابر عوامل بحرانی موفقیت قرار داده می شوند. در ماتریس  QSPM انواع استراتژی هایی که از ماتریس سوات SWOT بدست آمده و شامل استراتژی‌های چهارگانه WO، ST، WT و SO می‌باشد استفاده می شود لذا در ادامه ماتریس SWOT توضیح داده می­شود.

هر یک از ستون‌های مربوط به انواع استراتژی‌ها به دو زیر ستون تقسیم می‌شود. یکی زیر ستون AS و دیگری زیر ستون TAS. در ستون AS امتیاز جذابیت داده می‌شود، به این ترتیب که هر عامل استراتژیک را با استراتژی مورد نظر می‌سنجند و به آن امتیاز می‌دهند.

 

  • گام سوم ماتریس QSPM

 استراتژي هایی را كه سازمان باید به اجرا در آورد را مشخص كنید . این استراتژي ها را در ردیف بالاي ماتریس برنامه ریزي استراتژیك كمي بنویسید.با در نظر گرفتن مرحله دوم فرموله کردن، یعنی مرحله تلفیق و ترکیب ، استراتژیهای شدنی و قابل اجرا را در نظر بگیرید و آنها را در ردیف بالای ماتریس QSPM بنویسید. در صورت امکان استراتژیهای یک شکل را در یک دسته قرار دهید.

 

  • گام چهارم ماتریس QSPM

 امتیازهای جذابیت (Attractiveness Score) را تعیین نمایید و آنها را به صورت مقادیر عددی که نشان جذابیت نسبی هر استراتژی می باشند، تعریف نمایید.امتیاز جذابیت ، با در نظر گرفتن هم زمان عوامل بحرانی موفقیت و طرح سوال زیر حاصل می شود:

آیا این عامل در انتخاب استراتژی مذکور اثر می گذارد؟

در صورتی که پاسخ به این سوال مثبت باشد، آنگاه آن استراتژی با این عامل کلیدی مقایسه می شود . امتیازهای جذابیت باید بصورت خاص و با توجه به جذابیت نسبی هر استراتژی به استراتژی دیگر داده شود. امتیازهای جذابیت به شکل زیر می باشد:

جذاب نمی باشد.                          امتیاز ۱

تا حدودی جذاب است.                   امتیاز ۲

در حد قابل قبول جذاب است.          امتیاز ۳

بسیار زیاد جذاب است.                   امتیاز ۴

در صورتی که پاسخ به سوال قبل منفی باشد ، نشان می دهد که عامل بحرانی موفقیت بر استراتژی اثر ندارد ، لذا امتیازی برای آن استراتژی و یا آن دسته از استراتژیها منظور نمی شود.

  • گام پنجم ماتریس QSPM

جمع امتیازهای جذّابیت ها را بدست آورید . این کار با ضرب امتیاز هر عامل در امتیاز جذابیت در هر ردیف حاصل می شود و نشان دهنده جذابیت نسبی آن استراتژی می باشد. امتیاز بالاتر به معنای جذابیت بیشتر آن استراتژی است.

 

اما محدودیت های این ابزار استراتژی عبارتند از:­

همیشه نیازمند یک قضاوت همراه با بصیرت می باشد و فرض بر این است که مدیران در این خصوص آگاهی لازم را دارا هستند. میزان و امتیاز جذابیت هر چند بر مبنای اطلاعات هدف قرار داده شده است، لیکن باز هم نیازمند تصمیم همراه با قضاوت است. بحث و مذاکره جمعی مدیران – کارکنان و استراتژیستها در حین فرموله کردن استراتژی به همراه تشکیل ماتریس QSPM سبب توسعه و پیشرفت تصمیم های استراتژیک می شود.استراتژیهای حاصله از QSPM چون بر مبنای اطلاعات مرحله اول و دوم شکل گرفته است، کیفیت نتایج آن منوط به کیفیت مراحل مذکور می باشد.

 

به طور کلی فرآیند تدوین استراتژی از دو بخش «بررسی استراتژی» و « انتخاب استراتژی» تشکیل شده است. بدین معنی که چگونه یک سازمان می تواند از میان انواع استراتژیها، استراتژی مطلوب خود را انتخاب کند و ابزارهای مناسب برای شناخت و ارزیابی استراتژی کدامند؟ استراتژی که یک سازمان استفاده می کند به وسیله سازمان های دیگر قابل استفاده نیست. زیرا هر سازمان باید با توجه به نقاط قوت و ضعف داخلی خود و همچنین فرصتها و تهدیدهای محیطی از میان گزینه های ممکن، مناسب ترین استراتژی را برای نیل به مأموریت و چشم انداز خود انتخاب کند. به عبارت دیگر باید مزایا، معایب، هزینه ها و منفعت های هر کدام از استراتژیها مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار گرفته و در نهایت مناسب ترین گزینه برای اجرا انتخاب شوند.

 

 

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

عضویت در خبرنامه

از آخرین مطالب علمی در حوزه مدیریت با خبر شوید!